İki fərqli icazə mexanizmi
Birinci mexanizm Beynəlxalq Nəqliyyat Forumunun çoxtərəfli və çoxdəfəli icazələridir. Bu icazə ilə daşıyıcı il ərzində foruma üzv Avropa ölkələrinə məhdudiyyətsiz yük daşıması həyata keçirə bilir. Praktik üstünlüyü odur ki, hər reys üçün ayrıca blank tələb olunmur.
İkinci mexanizm foruma üzv olmayan ölkələr üçün ikitərəfli icazə blanklarıdır. Bu blanklar ölkələr arasında qarşılıqlı mübadilə əsasında əldə edilir və sayı razılaşdırılmış kvota ilə məhdudlaşır.
Fərq planlaşdırma baxımından vacibdir: çoxtərəfli icazə illik resursdur, blank isə sayılan və tükənən resursdur. Marşrut planlaşdırılarkən hədəf ölkənin hansı mexanizmə düşdüyü əvvəlcədən bilinməlidir.
İcazələr necə əldə edilir?
İcazələrin verilməsi və paylanması AYNA tərəfindən idarə olunur. Agentlik blankları tələbata uyğun sayda təqdim edir və prosesin rəqəmsallaşdırılması aparılır: icazə blankları üzrə müraciətlər elektron xidmətlər vasitəsilə qəbul edilir.
Blanklara çıxış yalnız hüquqi şəxslərlə məhdudlaşmır; fiziki şəxslər də Bakı və regionlardakı kiçik və orta biznes mərkəzləri vasitəsilə müraciət edə bilir.
Şirkət tərəfində vacib olan məsuliyyət bölgüsüdür: blank üçün kim müraciət edir, kim təhvil alır, kim sürücüyə verir və istifadə olunmuş blank kim tərəfindən qaytarılır. Bu zəncir yazılı olmadıqda blank itkisi və uçot uyğunsuzluğu yaranır.
Blank uçotu niyə ayrıca proses olmalıdır?
İcazə blankı adi sənəd deyil, dəyəri və məhdud sayı olan resursdur. İtirilmiş və ya yanlış istifadə edilmiş blank birbaşa itirilmiş reys deməkdir. Buna görə blanklar seriya və nömrə üzrə ayrıca uçota alınmalıdır.
Minimum uçot cədvəli belədir: blankın seriya və nömrəsi, hədəf ölkə, alınma tarixi, təhvil alan şəxs, təyin edildiyi nəqliyyat vasitəsi və sürücü, istifadə tarixi, reys nömrəsi və qaytarılma statusu.
Bu cədvəl ay sonunda üç sualı cavablandırır: nə qədər blank qalıb, hansı blanklar sürücüdə açıq qalıb və hansı ölkə üzrə kvota tükənməkdədir. Sonuncu göstərici növbəti dövr üçün müraciət planını müəyyən edir.
Reys planlaşdırması ilə əlaqə
Beynəlxalq reysin planlaşdırılması yalnız avtomobil və sürücü seçimi deyil. Reys təsdiqlənməzdən əvvəl dörd şərt yoxlanılmalıdır: hədəf ölkə üzrə icazə mövcudluğu, sürücünün taxoqraf kartının qüvvədə olması, nəqliyyat vasitəsinin sənəd və sığorta müddətləri, və yükün sənədləşməsi.
Bu dörd yoxlamadan biri buraxıldıqda problem adətən sərhəddə üzə çıxır və xərci dəfələrlə artır. Ona görə yoxlama reysin təsdiq mərhələsinə salınmalıdır, sürücünün yola düşdüyü günə deyil.
NəqliyyatCRM beynəlxalq icazə vermir və dövlət sistemlərində sənəd yaratmır. Sistemin rolu odur ki, reys, nəqliyyat vasitəsi, sürücü və sənəd müddətləri eyni qeyddə saxlanılsın və təsdiqdən əvvəl uyğunsuzluq görünsün.
Kvota planlaması
Blank kvotası tükənən resurs olduğu üçün istifadə sürəti izlənməlidir. Sadə göstərici: ay ərzində istifadə edilən blank sayı və qalıq. Qalıq cari sürətlə neçə həftəyə çatırsa, müraciət də həmin müddətdən əvvəl edilməlidir.
Marşrut strukturu dəyişdikdə kvota tələbi də dəyişir. Yeni istiqamət açılırsa, həmin ölkənin hansı mexanizmə düşdüyü və blank tələbi əvvəlcədən aydınlaşdırılmalıdır.
Praktik yoxlama siyahısı
- Hədəf ölkələri mexanizm üzrə iki qrupa ayırın
- Blankları seriya və nömrə ilə uçota alın
- Təhvil zəncirini və məsul şəxsləri yazın
- Aylıq istifadə sürəti və qalıq göstəricisini izləyin
- Reys təsdiqinə dörd yoxlamalı nəzarət nöqtəsi qoyun
Tez-tez verilən suallar
Beynəlxalq daşıma icazələrini kim verir?
Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi (AYNA). Müraciətlər elektron xidmətlər və kiçik-orta biznes mərkəzləri vasitəsilə qəbul edilir.
Çoxtərəfli icazə ilə blank arasında fərq nədir?
Çoxtərəfli icazə foruma üzv ölkələrə il ərzində məhdudiyyətsiz daşıma imkanı verir; blank isə üzv olmayan ölkələr üçün sayılan və tükənən resursdur.
Blank itərsə nə olur?
İtirilmiş blank praktikada itirilmiş reys deməkdir. Ona görə blanklar seriya və nömrə üzrə uçota alınmalı, təhvil zənciri yazılı olmalıdır.
Avtopark proqramı icazə ala bilirmi?
Xeyr. NəqliyyatCRM dövlət sistemlərində icazə yaratmır. Sistem blank uçotunu, reys və sənəd müddətlərini bir yerdə saxlayaraq təsdiqdən əvvəl uyğunsuzluğu göstərir.
Mənbələr və əlavə oxu
Bu istinadlar anlayış və metodologiyanı yoxlamaq üçündür. Xarici qaydalar Azərbaycan qanunvericiliyini, rəsmi mənbələr isə şirkətinizin faktiki baza ölçməsini əvəz etmir.
- Elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsinin və elektron yol vərəqinin forması və istifadəsi QaydalarıAzərbaycan Respublikasının Nazirlər KabinetiYük daşımalarında elektron yol vərəqi və qaimənin rəsmi forması və tətbiq qaydası (4 oktyabr 2023-cü il tarixli 355 nömrəli qərar).
- Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyi — rəsmi saytRəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat NazirliyiAYNA informasiya sistemi və yerüstü nəqliyyat üzrə rəsmi məlumat mənbəyi.
- AYNA elektron xidmət portalıAzərbaycan Yerüstü Nəqliyyat AgentliyiElektron yol vərəqi və elektron əmtəə-nəqliyyat qaiməsinin tərtib edildiyi rəsmi portal.
- Büdcədən maliyyələşən təşkilatlarda avtonəqliyyat vasitələri üçün yürüş və neft məhsullarının aylıq normalarıAzərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti — e-qanunBüdcə təşkilatları üçün rəsmi yürüş və yanacaq norması çərçivəsi; özəl şirkətlər üçün birbaşa məcburi norma deyil.
- Vergi Məcəlləsi və amortizasiya normaları üzrə rəsmi izahlarAzərbaycan Respublikasının Dövlət Vergi XidmətiƏsas vəsaitlərin amortizasiya normaları və hesablama qaydası üzrə rəsmi mənbə; konkret hesablama üçün cari Məcəllə mətni yoxlanılmalıdır.
- Rəqəmsal taxoqraf xidmətiAzərbaycan Yerüstü Nəqliyyat AgentliyiRəqəmsal taxoqraf kartlarının verilməsi və elektron müraciət qaydası üzrə rəsmi xidmət səhifəsi.
- Yükdaşıma xidməti və beynəlxalq daşıma icazələriAzərbaycan Yerüstü Nəqliyyat AgentliyiBeynəlxalq yük daşımalarında çoxtərəfli icazələr və ikitərəfli icazə blanklarının verilməsi üzrə rəsmi izah.
- Avtomobil yolları haqqında Azərbaycan Respublikasının QanunuAzərbaycan Respublikası — azstand.gov.azİriqabaritli və ağır çəkili nəqliyyat vasitələrinin yollarda hərəkəti üzrə qanunvericilik çərçivəsi.
- Avtomobil nəqliyyatı ilə yüklərin daşınması QaydalarıAzərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti — e-qanunYük daşımalarının təşkili, sənədləşdirilməsi və daşıyıcı öhdəlikləri üzrə əsas normativ sənəd.
- Avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortasıASAN xidmətİcbari sığortanın əhatəsi və rəsmi xidmət qaydası üzrə ilkin mənbə.
Mənbələr son dəfə 04.09.2026 tarixində yoxlanılıb. Qırıq və ya yenilənmiş rəsmi keçid görsəniz, redaksiyaya bildirin.
Bu prosesi real sistemdə yoxlayın
NəqliyyatCRM-in bütün əməliyyat modulları 3 günlük şəxsi demo sandbox-da açıqdır.
Demo hesab yarat →